Ráy tai: khi nào tự xử, khi nào cần bác sĩ

BS Lê Hữu Lễ, chuyên khoa Tai Mũi Họng tại BV Nguyễn Trãi, thường gặp nhiều người bệnh đến khám vì cảm giác đầy tai, nghe kém hoặc lo lắng vì thấy nhiều ráy tai. Ráy tai không phải lúc nào cũng là vấn đề. Phần lớn trường hợp, tai tự có cơ chế đưa ráy ra ngoài.

Ráy tai giúp giữ bụi, côn trùng nhỏ và hạn chế da ống tai bị khô. Vì vậy, cố làm sạch tai quá kỹ đôi khi lại gây ngứa, trầy da hoặc đẩy ráy vào sâu hơn.

Khi nào có thể tự chăm sóc tại nhà?

Nếu người thân chỉ thấy một ít ráy ở ngay ngoài vành tai, không đau, không chảy dịch, không nghe kém rõ rệt, gia đình có thể lau nhẹ phần ngoài bằng khăn mềm sau khi tắm.

Một số người có cảm giác tai hơi đầy sau khi đi bơi hoặc tắm. Có thể theo dõi thêm vài ngày, giữ tai khô và tránh ngoáy sâu. Nhiều trường hợp ráy sẽ tự di chuyển ra ngoài theo hoạt động của da ống tai và cử động khi nhai.

Điều quan trọng là chỉ vệ sinh phần nhìn thấy ở ngoài cửa tai. Không cần đưa vật gì vào sâu trong tai.

Những việc nên tránh

Nhiều gia đình quen dùng tăm bông, kẹp tóc, que lấy ráy tai hoặc nến tai. Những cách này có thể làm tình trạng nặng hơn.

• Tăm bông thường đẩy ráy vào sâu thay vì lấy ra ngoài.
• Que cứng hoặc vật nhọn có thể làm trầy ống tai, chảy máu, đau tai.
• Nếu ráy đã sát màng nhĩ, tự lấy có thể gây tổn thương màng nhĩ.
• Nến tai không giúp lấy ráy hiệu quả và có nguy cơ gây bỏng.

Đặc biệt, không nên tự nhỏ thuốc hoặc nước vào tai khi người bệnh đang đau tai, chảy dịch, từng thủng màng nhĩ, từng mổ tai hoặc không chắc nguyên nhân nghe kém.

Khi nào nên đưa người thân đi khám?

Nên sắp xếp khám Tai Mũi Họng nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Nghe kém rõ, phải hỏi lại nhiều hoặc tăng âm lượng tivi.
• Cảm giác bít chặt một bên tai kéo dài.
• Đau tai, ngứa nhiều, có mùi hôi hoặc chảy dịch.
• Ù tai xuất hiện cùng cảm giác nghe giảm.
• Chóng mặt, buồn nôn, mất thăng bằng.
• Trẻ nhỏ quấy khóc, hay kéo tai hoặc không đáp ứng khi gọi.
• Đã tự lấy ráy nhưng càng đau hoặc càng nghe kém.

Bác sĩ sẽ soi tai để xem đó có thật sự là nút ráy tai hay là viêm tai, dị vật, nấm tai hoặc vấn đề khác. Khi cần lấy ráy, bác sĩ chọn cách phù hợp như dùng dụng cụ, hút hoặc rửa tai. Không phải trường hợp nào cũng nên rửa tai.

Nếu người lớn tuổi nghe kém, đừng vội kết luận là do ráy tai

Ráy tai là nguyên nhân khá thường gặp, nhưng không phải nguyên nhân duy nhất. Người lớn tuổi có thể nghe kém do thay đổi thính lực theo tuổi, do thuốc, bệnh mạch máu, viêm tai lâu ngày hoặc các nguyên nhân khác.

Nếu sau khi lấy ráy mà nghe vẫn kém, bác sĩ có thể đề nghị đo thính lực. Việc này giúp gia đình biết rõ mức độ nghe kém và lựa chọn cách hỗ trợ phù hợp. Đi khám sớm cũng giúp người bệnh bớt phải căng sức nghe trong sinh hoạt hằng ngày.

Một lời nhắc nhỏ cho gia đình

Ráy tai thường không cần xử lý vội. Càng cố ngoáy sâu, nguy cơ tổn thương càng tăng. Khi có đau, chảy dịch, nghe kém hoặc không chắc bên trong tai đang có gì, đưa người thân đi soi tai sẽ an toàn hơn.

BS Lê Hữu Lễ, Tai Mũi Họng BV Nguyễn Trãi, mong mỗi gia đình có thể chăm sóc tai đúng cách: vệ sinh nhẹ nhàng ở bên ngoài, không tự đưa dụng cụ vào sâu và đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.